دليل و نشانه ، عمومىتر و فراگيرتر است . خداى تعالى گويد : فَما لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ - 49 / مدثّر و كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ - 54 / مدثّر يعنى قرآن . و - ذَكَرْتُهُ كذا : بيادش آوردم . چنان كه خداى تعالى گويد : وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ - 5 / ابراهيم و فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى - 282 / بقره گفته‌اند معنايش تكرار و اعاده يادآورى او است و نيز گفته‌اند : در موضوع حكم و نوشته آن را يادآورى كنيد « 1 » . بعضى از دانشمندان در فرق ميان دو آيه‌اى كه ذيلا نقل مىشود آيهء فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ - 152 / بقره اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ - 49 / بقره گفته‌اند روى سخن در - فَاذْكُرُونِي يعنى مرا ياد آوريد اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است كه فضيلت و قدرت در معرفت و شناخت خداى تعالى براى ايشان با حضور داشتن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله حاصل شده بود و خداوند فرمانشان مىدهد كه او را بدون واسطه ياد كنند . و در آيهء اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ - 40 / بقره روى سخن با بنى اسرائيل است كه خداوند را جز با نعمتهايش نشناخته‌اند و به ايشان مىگويد كه با بصيرت كامل نعمتش را كه بوسيلهء آنها به شناسايى خداى مىرسند ببينند و دريابند . الذَّكَر - نقطهء مقابل - الأُنْثَى - است ، خداى تعالى گويد از زبان مريم مىگويد وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثى - 36 / آل عمران آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ - 143 / انعام جمع ذكر - ذُكُور و ذُكْران - است . خداى تعالى گويد : ذُكْراناً وَ إِناثاً - 5 / شورى ذَكَر بطور كنايه در معنى عضو مخصوص است .

--> ( 1 ) عبارت فوق قسمتى از آيه 282 بقره در بارهء وام دادن است كه مىگويد اگر يكى از آن دو شاهد كه گواه بوده‌اند موضوع وام را فراموش كرد ديگرى بيادش بياورد ، و يا در سند يادآورى شود .